Mặt trước các tờ tiền Việt Nam hiện hành đều in chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh và quốc huy; mặt sau mỗi mệnh giá in một cảnh riêng. Với tiền polymer: 10.000 đồng in giàn khoan dầu khí trên biển, 20.000 đồng in Chùa Cầu ở Hội An, 50.000 đồng in Nghênh Lương Đình và Phu Văn Lâu ở Huế, 100.000 đồng in Khuê Văn Các trong Văn Miếu, 200.000 đồng in hòn Đỉnh Hương trên vịnh Hạ Long, 500.000 đồng in ngôi nhà của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Sen, Kim Liên. Các tờ cotton mệnh giá nhỏ in cảnh lao động, sản xuất và công trình kinh tế.
Bài này đi qua từng hình: đó là nơi nào, nay thuộc tỉnh thành nào sau đợt sắp xếp năm 2025, và có thể đọc ý nghĩa của nó ra sao. Phần ý nghĩa là cách diễn giải phổ biến, không phải lời giải thích chính thức của cơ quan phát hành.
Mặt trước: điểm chung của mọi tờ
Dù là tờ cotton hai trăm đồng hay tờ polymer năm trăm nghìn đồng, mặt trước đều có chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, quốc huy, tên nước và mệnh giá. Bố cục thống nhất này giúp người dùng nhận ra ngay đó là tiền Việt Nam, và tạo cảm giác liền mạch cho cả bộ tiền dù chúng ra đời ở những thời điểm khác nhau.
Màu chủ đạo của từng mệnh giá là thứ giúp phân biệt nhanh. Với polymer, kích thước tờ tiền cũng tăng dần theo mệnh giá. Người sưu tầm thường không chú ý nhiều tới mặt trước vì nó giống nhau, nhưng nếu đặt các tờ cạnh nhau theo năm in, bạn sẽ thấy những khác biệt nhỏ về chi tiết in, độ đậm nhạt, dấu hiệu của các đợt in khác nhau.
Phần thú vị nhất vì vậy nằm ở mặt sau. Mỗi mặt sau là một bức tranh nhỏ về đất nước: công trình cổ, cảnh quan thiên nhiên, quê hương lãnh tụ, ngành kinh tế. Gom đủ các mặt sau, bạn có một cuốn sách ảnh thu nhỏ trải từ Bắc vào Nam, từ đất liền ra biển, và từ thời bao cấp tới hôm nay.
Bảng hình mặt sau và nơi ở hôm nay
Bảng dưới liệt kê hình mặt sau của các tờ thường gặp. Cột cuối ghi địa danh theo đơn vị hành chính sau ngày 1 tháng 7 năm 2025, kèm tên cũ khi cần.
| Mệnh giá | Chất liệu | Hình mặt sau | Ở đâu hôm nay |
|---|---|---|---|
| 200 đồng | Cotton | Cảnh sản xuất nông nghiệp, máy cày trên đồng | Cảnh chung, không gắn một địa danh |
| 500 đồng | Cotton | Cảng Hải Phòng | Thành phố Hải Phòng |
| 1.000 đồng | Cotton | Voi kéo gỗ ở Tây Nguyên | Vùng Tây Nguyên, nay thuộc các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Quảng Ngãi |
| 2.000 đồng | Cotton | Xưởng dệt, thường được giới thiệu là nhà máy dệt Nam Định | Tỉnh Ninh Bình (Nam Định cũ) |
| 5.000 đồng | Cotton | Thuỷ điện Trị An | Tỉnh Đồng Nai |
| 10.000 đồng | Polymer | Giàn khoan dầu khí trên biển | Vùng biển phía Nam, thường gắn với mỏ Bạch Hổ ngoài khơi Vũng Tàu cũ, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh |
| 20.000 đồng | Polymer | Chùa Cầu | Hội An, nay thuộc thành phố Đà Nẵng (Quảng Nam cũ) |
| 50.000 đồng | Polymer | Nghênh Lương Đình và Phu Văn Lâu | Thành phố Huế |
| 100.000 đồng | Polymer | Khuê Văn Các, Văn Miếu – Quốc Tử Giám | Thủ đô Hà Nội |
| 200.000 đồng | Polymer | Hòn Đỉnh Hương, vịnh Hạ Long | Tỉnh Quảng Ninh |
| 500.000 đồng | Polymer | Nhà của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Sen, Kim Liên | Tỉnh Nghệ An |
Tờ một trăm đồng cotton cũ in tháp Phổ Minh ở Nam Định cũ, nay thuộc Ninh Bình, nhưng rất hiếm gặp trong chi tiêu. Một số tờ cotton mệnh giá lớn trước đây cũng có hình riêng, đã ngừng lưu hành; khi gặp, bạn nên ghi lại hình mặt sau vào sổ như một phần của lịch sử bộ tiền.
Bốn tờ polymer in di sản, danh thắng
20.000 đồng – Chùa Cầu, Hội An. Cây cầu có mái, làm bằng gỗ, bắc qua một nhánh lạch nhỏ trong phố cổ. Theo truyền thuyết và nhiều tài liệu, cầu gắn với cộng đồng thương nhân Nhật Bản ở Hội An khoảng thế kỷ XVII, trải qua nhiều lần tu bổ. Phố cổ Hội An là di sản văn hoá thế giới được UNESCO ghi danh. Hình trên tiền nhắc tới một thương cảng từng sầm uất bậc nhất.
50.000 đồng – Nghênh Lương Đình và Phu Văn Lâu, Huế. Hai công trình bên bờ sông Hương, thuộc quần thể di tích cố đô Huế. Nghênh Lương Đình là nơi vua nghỉ chân hóng mát; Phu Văn Lâu là nơi niêm yết những văn bản quan trọng của triều đình. Hình này gợi tới vai trò kinh đô của Huế dưới triều Nguyễn.
100.000 đồng – Khuê Văn Các, Hà Nội. Gác nhỏ trong Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi thờ Khổng Tử và là trường học cấp cao thời xưa. Khuê Văn Các ngày nay thường được dùng làm biểu tượng của Hà Nội. Hình trên tiền nhắc tới truyền thống học hành, khoa cử.
200.000 đồng – hòn Đỉnh Hương, vịnh Hạ Long. Một hòn đảo đá nhỏ hình lư hương giữa vịnh. Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Hình trên tiền đưa thiên nhiên biển đảo vào bộ tiền, cạnh các công trình do con người dựng lên.
Hai tờ ở hai đầu: dầu khí và làng Sen
Tờ mười nghìn đồng in giàn khoan dầu khí trên biển, một hình ảnh của ngành kinh tế hiện đại, khác hẳn những di tích cổ trên các tờ khác. Người ta thường giới thiệu đây là giàn khoan ở mỏ Bạch Hổ, mỏ dầu ngoài khơi phía Nam. Hình ảnh này nối tiếp truyền thống in các công trình kinh tế trên tiền cotton thời trước, như cảng, nhà máy, thuỷ điện.
Tờ năm trăm nghìn đồng, mệnh giá lớn nhất, in ngôi nhà ở làng Sen, Kim Liên, quê nội của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Nghệ An. Đó là một ngôi nhà tranh đơn sơ, kiểu nhà nông thôn miền Trung. Đặt hình ảnh giản dị ấy trên tờ tiền giá trị nhất là một lựa chọn mà nhiều người thấy đáng suy ngẫm.
Khi ghép hai tờ này cạnh nhau, bạn có hai cực của bộ tiền: một bên là ngành kinh tế ngoài biển khơi, một bên là ngôi nhà tranh ở làng quê. Giữa hai cực là di sản, danh thắng. Bộ tiền polymer vì thế có thể được đọc như một bản tóm tắt bằng hình về những gì được chọn để đại diện cho đất nước.
Năm tờ cotton: ký ức về một thời sản xuất
200 đồng – máy cày trên đồng. Cảnh nông nghiệp, gợi tới giai đoạn cơ giới hoá đồng ruộng. Không gắn với một địa danh cụ thể, đây là hình đại diện cho nông thôn nói chung.
500 đồng – cảng Hải Phòng. Cảng biển lớn ở miền Bắc, cửa ngõ giao thương của cả vùng. Tàu và cần cẩu trên tờ tiền nhắc tới vai trò của vận tải biển trong kinh tế thời đó.
1.000 đồng – voi kéo gỗ. Cảnh khai thác gỗ ở Tây Nguyên, nơi voi từng được dùng trong lao động. Ngày nay hình ảnh này được nhìn khác đi khi vấn đề bảo vệ rừng và phúc lợi động vật được quan tâm hơn, nhưng nó vẫn là tư liệu về một thời.
2.000 đồng – xưởng dệt. Công nhân bên máy dệt, thường được giới thiệu là nhà máy dệt Nam Định, một trung tâm dệt lâu đời. Hình nhắc tới ngành công nghiệp nhẹ từng là niềm tự hào của vùng.
5.000 đồng – thuỷ điện Trị An. Công trình thuỷ điện trên sông Đồng Nai, hoàn thành vào cuối thập niên 1980. Hình này đại diện cho ngành năng lượng.
Ghi hình mặt sau vào sổ cho đúng
Khi lập bảng kê, nhiều người chỉ ghi mệnh giá và năm, bỏ qua hình. Thật ra hình mặt sau là cột rất có ích, nhất là khi một mệnh giá từng có nhiều mẫu qua các thời kỳ. Hai tờ cùng ghi mười nghìn đồng, một tờ cotton thời trước, một tờ polymer bây giờ, khác nhau trước hết ở hình. Ghi hình giúp bạn tách chúng ngay khi đọc sổ, không cần lấy tiền ra.
Cách ghi nên ngắn và nhất quán: tên công trình hoặc cảnh, cộng nơi chốn nếu biết chắc. Ví dụ "Khuê Văn Các, Hà Nội", "voi kéo gỗ, Tây Nguyên". Nếu chưa chắc tên, bạn mô tả những gì nhìn thấy, như "cây cầu có mái bên sông", rồi bổ sung khi đã tra được. Đừng chép tên theo lời đồn; chú thích sai một lần sẽ theo bộ sưu tập rất lâu.
Với địa danh, bạn nên ghi cả tên cũ lẫn tên mới sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Người đọc sổ mười năm sau có thể chỉ quen tên mới, còn sách tra cứu cũ chỉ ghi tên cũ. Ghi cả hai là cách nối hai lớp thông tin ấy, và là thói quen tốt cho mọi cột địa danh trong sổ.
Làm một bộ "đi theo hình trên tiền"
Một cách chơi được nhiều người yêu thích là sưu tầm theo địa danh: mỗi tờ tiền đi kèm một tấm ảnh bạn tự chụp tại nơi in trên mặt sau. Chùa Cầu ở Hội An, Văn Miếu ở Hà Nội, Phu Văn Lâu ở Huế, vịnh Hạ Long ở Quảng Ninh, làng Sen ở Nghệ An đều là những nơi dễ đến. Bộ sưu tập lúc ấy là một cuốn nhật ký hành trình.
Khi chụp ảnh tờ tiền trước địa danh, bạn chỉ cầm nhẹ tờ tiền, không gấp, không kẹp vào vật khác, không dán lên bề mặt nào. Ở nơi đông người hay di tích, hãy giữ trật tự, không chắn lối đi của người khác, và tôn trọng quy định chụp ảnh tại chỗ. Với những nơi trang nghiêm như khu di tích làng Sen, nên giữ thái độ đúng mực.
Bộ này còn có thể mở rộng sang các tờ cotton: cảng Hải Phòng, thuỷ điện Trị An là những nơi bạn có thể ngắm từ bên ngoài. Ghi lại ngày chụp, cảm nhận, so sánh cảnh trên tiền với cảnh thật hôm nay: một số nơi đã thay đổi nhiều, đó chính là phần thú vị của bộ sưu tập.
Câu hỏi thường gặp
Tờ 20.000 đồng in hình gì?
Mặt sau tờ 20.000 đồng polymer in Chùa Cầu, cây cầu có mái bằng gỗ trong phố cổ Hội An, nay thuộc thành phố Đà Nẵng sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Mặt trước in chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh như các tờ khác.
Hình trên tờ 200.000 đồng có phải là hòn Trống Mái không?
Không. Hình trên tờ 200.000 đồng là hòn Đỉnh Hương, hòn đảo đá có dáng lư hương trên vịnh Hạ Long, Quảng Ninh. Hòn Trống Mái là một hòn đảo khác trên vịnh, hay bị nhầm vì cùng nổi tiếng và cùng nằm trên tuyến tham quan.
Ngôi nhà trên tờ 500.000 đồng ở đâu?
Đó là ngôi nhà ở làng Sen, Kim Liên, tỉnh Nghệ An, quê nội của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngôi nhà và khu vực xung quanh là khu di tích, mở cửa cho khách tham quan theo quy định của ban quản lý.
Vì sao tiền cotton in nhà máy, cảng biển còn tiền polymer in di tích?
Tiền cotton mệnh giá nhỏ ra đời cuối thập niên 1980 và đầu 1990, khi hình ảnh sản xuất, xây dựng được chọn nhiều trên tiền. Bộ polymer chọn thêm di sản, danh thắng. Đây là cách đọc phổ biến về xu hướng, không phải giải thích chính thức của cơ quan phát hành.
Tờ 10.000 đồng in giàn khoan ở đâu?
Hình mặt sau thường được giới thiệu là giàn khoan dầu khí ở mỏ Bạch Hổ, ngoài khơi vùng biển Vũng Tàu cũ, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt sắp xếp năm 2025. Đây là hình ảnh đại diện cho ngành dầu khí biển.
Có nên chụp ảnh tờ tiền ở di tích rồi đăng lên mạng không?
Bạn có thể chụp và chia sẻ như một kỷ niệm hành trình, miễn là không làm hư hỏng tiền, không ảnh hưởng người khác và tôn trọng quy định của di tích. Tránh những tư thế, chú thích thiếu trang nghiêm ở nơi thờ tự hoặc khu tưởng niệm.